7-dars: 今天几号 — Bugun nechanchi sana

在银行

Bankda

A
请问，今天几号？
Qǐngwèn, jīntiān jǐ hào?
Kechirasiz, bugun nechanchi sana?
B
今天9月1号。
Jīntiān jiǔ yuè yī hào.
Bugun 1-sentabr.
A
今天星期几？
Jīntiān xīngqī jǐ?
Bugun haftaning qaysi kuni?
B
星期三。
Xīngqī sān.
Chorshanba.

看日历

Taqvimga qarab

A
昨天是几月几号？
Zuótiān shì jǐ yuè jǐ hào?
Kecha nechanchi oyning nechanchi kuni edi?
B
昨天是8月31号，星期二。
Zuótiān shì bā yuè sānshíyī hào, xīngqī èr.
Kecha 31-avgust, seshanba edi.
A
明天呢？
Míngtiān ne?
Ertagachi?
B
明天是9月2号，星期四。
Míngtiān shì jiǔ yuè èr hào, xīngqī sì.
Ertaga 2-sentabr, payshanba.

在咖啡馆儿

Qahvaxonada

A
明天星期六，你去学校吗？
Míngtiān xīngqī liù, nǐ qù xuéxiào ma?
Ertaga shanba, maktabga borasizmi?
B
我去学校。
Wǒ qù xuéxiào.
Men maktabga boraman.
A
你去学校做什么？
Nǐ qù xuéxiào zuò shénme?
Maktabga nima qilgani borasiz?
B
我去学校看书。
Wǒ qù xuéxiào kàn shū.
Maktabga kitob o'qigani boraman.

Sanani ifodalash (1): 月 / 日(号) / 星期

Xitoy tilida sana kattadan kichikka tartibida aytiladi: avval oy («月»), keyin kun («日» yoki «号»), oxirida hafta kuni («星期»). Og'zaki nutqda odatda «号» ishlatiladi. 9月1号，星期三。 Jiǔ yuè yī hào, xīngqī sān. — 1-sentabr, chorshanba. 9月2号，星期四。 Jiǔ yuè èr hào, xīngqī sì. — 2-sentabr, payshanba. 8月31号，星期二。 Bā yuè sānshíyī hào, xīngqī èr. — 31-avgust, seshanba.

Ot kesimli gap

Kesimi ot yoki ot birikmasidan iborat gap. Odatda yosh, vaqt, sana kabi ma'nolarni ifodalaydi va «是» ishlatilmaydi. Tuzilishi: Ega + Ot / ot birikmasi 我的汉语老师33岁。 Wǒ de Hànyǔ lǎoshī sānshísān suì. — Xitoy tili o'qituvchim 33 yoshda. 明天星期三。 Míngtiān xīngqī sān. — Ertaga chorshanba. 今天9月1号。 Jīntiān jiǔ yuè yī hào. — Bugun 1-sentabr.

Ketma-ket fe'lli gap (1): 去 + joy + nima qilish

Ketma-ket fe'lli gapning kesimi ikki yoki undan ortiq fe'ldan iborat bo'ladi. Ikkinchi fe'l birinchi harakatning maqsadini bildiradi. Birinchi fe'lning to'ldiruvchisi (joy) ba'zan tushirib qoldiriladi. Tuzilishi: Ega + 去 + Joy + Fe'l2 (maqsad) 我去（中国）学习汉语。 Wǒ qù (Zhōngguó) xuéxí Hànyǔ. — Men (Xitoyga) xitoy tilini o'rganish uchun boraman. 我们去（中国饭馆儿）吃中国菜。 Wǒmen qù (Zhōngguó fànguǎnr) chī Zhōngguó cài. — Biz (xitoy restoraniga) xitoy taomlarini yeyish uchun boramiz. 我去（学校）看书。 Wǒ qù (xuéxiào) kàn shū. — Men (maktabga) kitob o'qigani boraman.

Oylar va hafta kunlari

Oylar «son + 月» qolipida yasaladi: 一月 yī yuè (yanvar), 二月 èr yuè (fevral), 三月 sān yuè (mart), 四月 sì yuè (aprel), 五月 wǔ yuè (may), 六月 liù yuè (iyun), 七月 qī yuè (iyul), 八月 bā yuè (avgust), 九月 jiǔ yuè (sentabr), 十月 shí yuè (oktabr), 十一月 shíyī yuè (noyabr), 十二月 shí'èr yuè (dekabr). Hafta kunlari «星期 + son» qolipida yasaladi: 星期一 xīngqī yī (dushanba), 星期二 (seshanba), 星期三 (chorshanba), 星期四 (payshanba), 星期五 (juma), 星期六 (shanba). Yakshanba esa istisno: 星期日 xīngqīrì yoki 星期天 xīngqītiān.